İdrar Nedir?

İdrar, boşaltım sistemi organlarının gerçekleştirdiği işlemler sonucu vücuttaki zararlı maddelerin atıldığı bir sıvıdır. Sadece zararlı maddeleri değil, vücuda fazla gelen çeşitli maddeleri de uzaklaştıran idrar, insan hayatının ve sağlığının devamı için önemli fizyolojik bir role sahiptir.

İdrar birçok bileşenin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. %95 gibi büyük bir oranda su içeren idrarda başlıca üre, sodyum, klor, potasyum, kreatinin ve amonyak solütleri bulunur. Bunun aksine glukoz, protein gibi vücudun majör ihtiyaçları olan maddeler hastalık durumları dışında idrarda yer almaz.

Vücudun dengesini sağlamakta etkili idrar, genellikle asidik bir içeriktedir. Gün içerisinde yenilen ve içilen besinlere göre bu pH değeri 4.7 – 8.4 arasında değişebilir. Bir gün içerisinde atılan normal idrar miktarı 1.5 – 2 litre olarak ölçülür. Oluşan idrar, gün içerisinde 4 – 8 kez dışarı atılabilir.

Bebek, çocuk ve yetişkinlerde farklı miktar ve özelliklerde olan idrar, doğumdan ölüme kadar geçen süre boyunca metabolizmanın başlıca ürünlerinden biri olarak görülür. Böbreklerde üretilen ve mesanede depolanan idrar, vücudu çoğu açıdan etkiler.

İdrarın atılma sıklığı, içeriği, görünümü, kokusu gibi özellikleri kişinin sağlık durumu hakkında oldukça fazla bilgi verir. Herhangi bir hastalık ya da hastalık şüphesi durumunda, maliyet ve hız açısından doktorların sıkça talep ettiği idrar testleri öne çıkar.

İdrar Testleri Nasıl Yapılır?

İdrar testleri, birçok hastalığın tanısının konması için başvurulan yöntemler arasında yer alır. 100 ml idrarın hastaya verilen steril bir kaba konulması ve sonrasında gerçekleşen rutin işlemler, idrar testinin temel öğelerindendir. Hastadan alınan idrar, sterilliği bozmadan kapağı kapatılarak laboratuvara gönderilir. Daha sonrasında makroskobik ve mikroskobik incelemelere alınır.

İdrar örneğinin toplanması ve depolanması oldukça önemlidir. En iyi idrar örneği taze ve konsantre olandır. Testler için en çok tercih edilen, günün ilk saatlerinde ve aç karnına alınmış idrar örneğidir. Bu yolla, birçok parametre hakkında en doğru bilgilere ulaşmamız mümkün kılınır.

İdrar analizi mümkünse hemen yapılmalıdır. Oda ısısında en fazla iki saat ve buzdolabında 4 saat bekletilmesi önerilir. Taze çalışılmayan idrar örnekleri, test sonuçlarının yanıltıcı çıkmasına ve hastalıkların fark edilememesine sebep olabilir.

İdrar testinde kullanılacak idrar örneği belirli özelliklerdeki kaplarda muhafaza edilmelidir. En az 50 ml hacme ve 4 cm’lik açıklığa sahip idrar kapları, testler için oldukça idealdir. Örneği toplandığı kap sıkıca kapatılmalı, böylece herhangi bir dış etkenden etkilenmemesi sağlanmalıdır. Sağlık çalışanlarının idrardan ya da idrarın sağlık çalışanlarından korunması için sızdırma yapmayan kaplar kullanılmalıdır.

İdrar kapları dışında vakumlu ya da vida kapaklı idrar tüpleri ve idrar transfer çubukları da tercih edilir. Üzerlerine yapıştırılan etikette; hastanın adı, soyadı, kullandığı ilaçlar gibi önemli bilgiler yer alır. Bu sayede idrar testlerinin karışması önlenmiş olur.

İdrar testi incelemelerinde alınan idrarın miktarı oldukça önemlidir. İncelemeler için en az 12 mililitre idrar toplanması gerekir. Bebeklerde ise 5 mililitre ya da daha az miktarda idrar, testin yapılması için yeterli olur.

İdrar tahlili, hastane ya da kliniklerde, bilgili kişilerce hastaya detaylar dikkatle anlatılarak yapılmalıdır. Özel Viromed Laboratuvarları olarak, idrar testleri için sunduğumuz temiz ortamla ve alanında uzman personelimizle size yardımcı olabiliriz.

İdrar Testlerini Etkileyen Faktörler

İdrar testleri, idrarın fiziksel ve kimyasal açıdan pek çok farklı parametreye göre değerlendirilmesi olayıdır. Bu parametreler, kişinin sağlık durumundaki normal ve anormal olayların incelenmesinde etkili olur.

Renk

Normal bir idrarın rengi, açık veya koyu arasında değişir. İçerisindeki pigmentlerin cinsi ve miktarı idrarın renginde farklılık oluşturabilir. İdrar rengi, gün içerisinde dahi farklı renk tonlarında olabilir.

Görüntü ve Koku

İdrarın berraklığı, idrar temizliğini gösterir. Sağlıklı bir kişinin idrarı berrak görünüşte ve nötr kokuda olmalıdır. Tüketilen ürünler, bu görüntü ve kokunun ufak ölçüde değişmesini sağlar.

pH

Genellikle 5.5 – 6.5 arasında bir pH düzeyinde olan idrarın 4.5 – 8 değerleri de normal sayılabilir. Bu pH, turnusol kağıdıyla kolayca hesaplanır.

Özgül Ağırlık

Özgül ağırlık, idrar içerisinde çözünmüş maddelerin saf suya oranla karşılaştırılmasıdır. Normal idrarın özgül ağırlığı 1.010-1.030 g / cm3 değerleri arasındadır. Özgül ağırlığın hesaplanması için ürinometre kullanılabilir.

Protein

İdrarda protein ölçümü, idrar testinin en önemli noktalarından biridir. Sağlıklı bir idrarda protein ya hiç bulunmaz ya da çok az miktarda bulunur. Bu sebeple idrarda protein artışı, test sonucu ortaya çıkacak hastalıkların tayininde oldukça büyük bir role sahiptir.

Glukoz

Protein gibi glukoz da idrarda bulunmaması gereken maddelerdendir. İdrarda glukoz varlığının tespit edilmesi, kişinin sağlık durumunun bozulduğunu gösterebilir.

Hücreler

İdrar, canlı cansız birçok maddenin bileşimidir. Normal şartlar altında, vücutta aktif rol alan lökosit, eritrosit gibi hücreler idrarda ya hiç bulunmamalı ya da oldukça az ölçüde bulunmalıdır. Herhangi bir hücre idrarda fazla yer alıyorsa, test sahibinin sağlığında normal olmayan bir durum olması beklenir.

İdrar ve İdrar Yolları ile İlgili Hastalıklar Nelerdir?

İdrar ve idrar yollarının işlevleriyle ilgili ortaya çıkan sorunlar, birçok farklı hastalığın ana sebebi olabilir. Belirti, süreç ve tedavi açısından değerlendirildiğinde bu hastalıkları aşağıdaki gibi sınıflandırıyoruz.

İdrar Yolu Enfeksiyonu

İdrar yolu enfeksiyonu, idrar yollarının farklı seviyelerinde görülen iltihabi durumlardır. Sıklıkla alt idrar yollarında oluşan bir problem olsa da, üst idrar yolları enfeksiyonları olarak da karşımıza çıkabilir. İdrar yolu iltihapları, genelde bakteriler nedeniyle ortaya çıkar.

İdrar yolu enfeksiyonları, birçok belirti sayesinde tespit edilebilir. Sık idrara çıkma ve idrar sırasında yanma hissi bu belirtilerin başında gelir. İdrar debisinde zayıflama, idrar tutamama, idrarda kan ve alt karın bölgesinde oluşan ağrı hissi de hastaların yaşadığı diğer belirtiler arasında yer alır.

Kişi, idrar yolu enfeksiyonuna sahipse, enfeksiyonun ilerlememesi için önerilen birkaç yöntem vardır. Gün içerisinde en az 2 litre su tüketimi, en önemli hususlardandır. Bu sayede mesane sıkça temizlenerek bakteri ve mantar istilasından korunmuş olur.

Kahve, alkol, limon suyu gibi mesanede tahriş edici sonuçlar oluşturabilecek ürünler, mümkün olduğunca az tüketilmeli ya da hiç tüketilmemelidir.

Zamanında bir müdahaleyle kolayca tedavi edilebilecek idrar yolu enfeksiyonları, kalıcı bir hasar bırakmadan iyileşebilir. Basit enfeksiyonların yaklaşık %30’unda kendiliğinden ve hasarsız bir iyileşme gerçekleşir. Ancak enfeksiyona böbrekler de eşlik ediyorsa ve tedavi için de geç kalınmışsa, hastada kalıcı bir hasar oluşabilir.

Üreter Taşı

Böbrekteki idrarı mesaneye taşıyan kanala üreter, buraya yerleşmiş küçük taşlara ise üreter taşı denir. Ağrı, bulantı ve kusma gibi şikayetleri bulunan üreter taşı hastaları, sık idrar çıkma eğiliminde olur. İdrar tahlilindeki kanama, bu enfeksiyonun tespitinde büyük bir rol oynar.

Üreter taşının bulunduğu konumda darlık veya dışarıdan bir bası yoksa taşın kendiliğinden düşmesi olasıdır. Düşmeyen taşlar ise, taş kırma yöntemiyle hasta kişinin vücudundan kolayca alınabilir.

Üretrit

Üretrada oluşan iltihaba üretrit adı verilir. Diğer enfeksiyonlardan farkı, cinsel yolla bulaşma ihtimalinin bulunmasıdır. Üretrada oluşan kaşıntı, hastalarda sıklıkla görülen belirtilerdendir. Üretritin bir mikroorganizma sebebiyle ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Tedavisi için tetrasiklin, eritromisin veya doksisiklin gibi ilaçlar önerilir.

Üreter Darlığı

İdrar akışının engellenmesi ve üreter taşlarının oluşmasının en önemli sebeplerden biri, üreter darlığıdır. Üreter darlığı, böbrek fonksiyonlarını da bozarak daha büyük sorunlara yol açabilir. Tedavisinde endoskopik balon dilatasyonu gibi kapalı ya da laparoskopik cerrahiye başvurulabilir.

Üretra Taşı

Genellikle mesane ya da böbrekte oluşmuş taşların üretrayı tıkaması sonucu gelişen üretra taşı, idrar yoluyla alakalı bir diğer hastalıktır. Üretra darlıkları, yabancı cisimler sebebiyle ortaya çıkan anatomik bozukluk ve idrar yolu enfeksiyonlarına bağlı hasar üretra taşı oluşması nedenleri arasında yer alır. Tedavisinde analjezik jeller ya da endoskopik yöntemler kullanılır.

Özel Viromed laboratuvarlarında yaptırabileceğiniz idrar testleri, yukarıdaki gibi birbirinden farklı idrar yolu hastalıklarının fark edilmesi ve uzman doktorunuzun tedavisi planı oluşturmasına yardımcı olur. Alacağınız güvenilir sonuçlar, sağlığınıza hızlıca kavuşmanıza yardımcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

İdrar yolu enfeksiyonuna ne iyi gelir?

İdrar yolu enfeksiyonu olan kişilerin bol su içerek mesanelerini düzenli yıkaması gerekir. Bu yüzden günde en az 2 litre su içilmesi önerilmektedir. İyileşmeyi destekleyecek bir başka öneri, bitkisel çayların tüketimidir. Enfeksiyon hastalarının, alkol, kahve ve limon gibi tahriş edici sıvıların tüketimini kısıtlamaları önerilir.

İdrar vücudumuzdan atılmazsa ne olur?

İdrar, vücudumuzdan atılmazsa, kana karışır. Oksijen ve su taşıyan kana idrar karışması halinde, tüm vücuda yayılır. İdrarın kana karışması, böbrek yetmezliği gibi üretradaki idrar posasında meydana gelebilecek çeşitli böbrek rahatsızlıkları ortaya çıkar.

Spot idrar ne demek?

Spot idrar, anlık idrar anlamına gelmektedir. Yani, laboratuvarlarımızda sabah aç karnına verdiğiniz idrar örneği spot idrar olarak değerlendirilebilir.

İdrar kültürü nasıl alınır?

İdrar kültürü, idrar yollarında herhangi bir enfeksiyon etkeni olup olmadığını araştırmak amacıyla alınan bir tahlil yöntemidir. İdrar kültürü, sonucunun sağlıklı değerlendirilmesi ve yorumlanması için, spot idrar örneğinden farklı alınmaktadır.

Erkeklerden alınan idrar kültürü esnasında şu adımlar takip edilmelidir;
• Cinsel organ sabunlu bez ile temizlenir.
• Ardından steril gazlı bez veya temiz peçete yardımıyla kurutulur.
• İdrar örneği alınırken idrarın bir kısmı tuvalete yapıldıktan sonra steril kap doldurulmaya başlanır.

Kadınlardan alınan idrar kültürü sırasında aşağıdaki adımlar takip edilmelidir;
• Kadınların idrar örneği verirken daha dikkatli olması gerekir. Vajinal floranın idrar örneği ile temas etmesini engellemek için, vajina temizliği gereklidir.
• İdrar örneği vermeden önce eller sabunla uygun şekilde yıkanmalıdır.
• Ardından vajinanın dudakları aralanıp, vajinadan anüse doğru temiz bir bez ile güzelce silinmelidir. Bu işlem birkaç kez tekrar edilmelidir.
• İdrar vermeden önce vajina dudakları bir elle açılmalı ve idrarın bir kısmı tuvalete bir kısmı steril idrar kabına olacak şekilde idrar verilmelidir.

İdrar kaçırmaya ne iyi gelir?

İdrar kaçırma problemi tecrübe eden kişilere önerilerimiz şunlardır;
• Günde en az 2 litre sıvı tüketiniz.
• Uyumadan dört saat önceye kadar sıvı alımından kaçınıp, yatmadan önce mesanenizi boşaltınız.
• Akşam saatlerinde sulu sebze ve meyve tüketiminden kaçınınız.
• Aşırı baharatlı yiyeceklerden, kafeinli ve asitli içeceklerden uzak durunuz.
• Fiziksel aktivitelerinizi artırınız.
• Kilo vermeyi destekleyecek şekilde düzenli ve dengeli besleniniz.
• Sigara kullanmayınız.
• Tuvalete çıkmada zorlanmayı engellemek için lifli gıdalar tüketiniz.
• Rutin bir tuvalete çıkma programı oluşturunuz ve şiddetli durumlarda rahatlatıcı tedavi seçenekleri için doktorunuza başvurunuz.

İdrar kültüründe üreme olmadı ne demek?

İdrar kültüründe üreme olmaması, hastada herhangi bir anormallik olmadığı anlamına gelir. İdrar kültüründe üreme olması ise, pozitif idrar kültürü demektir ve hastada muhtemel bir idrar yolu enfeksiyonu olduğunu işaret eder.

Sürekli idrar hissi nasıl geçer?

Tıp dilinde Sistit adı verilen idrar torbası iltihabı sürekli idrar hissi olarak bilinmektedir. Kadınlarda çok sık görülen bir hastalık olan sistit, çok sık olmasa da erkeklerde de görülebilir.

Sistit tedavisi için, yani sürekli idrar hissinin geçmesi için aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz;
• Karnınızın alt bölümünü su torbası, ısıtıcı ped veya sıcak havlu ile sıcak tutun. Böylece, bu bölgedeki baskı hissinin azalmasını sağlayabilirsiniz.
• Sıvı tüketiminizi artırın. Ancak kafeinli, alkollü ve narenciye sıvılarının tüketimini hastalığınız bitinceye kadar azaltmalısınız.
• Her gün 15 – 20 dakikalık sitz banyosu, bilinen diğer adıyla oturma banyosu yapın.
• Doktorunuzun tavsiye edeceği, bakteri kaynaklı sistit durumunda, antibiyotiklerinizi düzenli kullanın.
• Dar pantolon ve pamuklu olmayan iç çamaşırı tercihinden kaçının.
• Cinsel ilişki sonrası hemen idrara çıkın.